Stopy procentowe ustalane są przez Radę Polityki Pieniężnej, czyli organ decyzyjny Narodowego Banku Polskiego. W ten sposób RPP kształtuje politykę monetarną, od której zależy inflacja. Decyzja o obniżeniu stóp prowadzi do spadku stawki WIBOR, od której zależy oprocentowanie kredytów i pożyczek. Im wyższe oprocentowanie kredytów, tym niższa zdolność kredytowa Polaków i słabszy popyt na kredyty, a to oznacza mniejszą ilość pieniądza w gospodarce. Obniżka stóp to poprawa zdolności kredytowej konsumentów oraz spadek kosztów zadłużenia, co sprzyja zapożyczaniu się firm i gospodarstw domowych.
Stopy procentowe mają ogromne znaczenie dla gospodarki, przedsiębiorstw oraz obywateli. Obniżka stóp prowadzi do wzrostu aktywności gospodarczej na rynku, a jednocześnie do obniżania się oprocentowania lokat czy obligacji. W przypadku podwyżki stóp rzeczywista roczna stopa procentowa kredytów rośnie. Zwiększa się też atrakcyjność depozytów, które oferują wyższe oprocentowanie.
Bank centralny
W rozwiniętej gospodarce rynkowej bank centralny pełni funkcje centralnego banku państwa.
NBP ma wyłączne prawo emitowania znaków pieniężnych będących prawnym środkiem płatniczym w Polsce, określa wielkość ich emisji oraz moment wprowadzenia do obiegu. Od NBP zależy polityka monetarna, gdyż bank organizuje obieg pieniężny i reguluje ilość pieniądza w obiegu.
Narodowy Bank Polski jest odpowiedzialny za stabilność i bezpieczeństwo całego systemu bankowego. Jednym z najważniejszych zadań NBP jest dbanie o stabilność cen w gospodarce, którą uzyskuje się przy pomocy polityki pieniężnej, czyli działań oddziałujących na podaż pieniądza na rynku oraz kursy walut.
Najważniejszym instrumentem polityki pieniężnej są stopy procentowe. O ich wysokości decyduje Rada Polityki Pieniężnej, organ decyzyjny NBP, któremu przewodniczy prezes banku centralnego. W zależności od wielkości stóp procentowych kształtowane jest oprocentowanie kredytów i pożyczek, ale także lokat czy kont oszczędnościowych.
Zdolność kredytowa
Bank komercyjny, w którym ubiegasz się o kredyt, podejmuje decyzje w oparciu o analizę twojej zdolności kredytowej. Termin ten oznacza możliwość spłaty zaciągniętego kredytu wraz z odsetkami w terminach określonych w umowie. Obliczenie zdolności kredytowej przez bank odbywa się w każdym przypadku niezależnie od rodzaju, wielkości czy czasu trwania udzielanego finansowania.
Od oceny zdolności kredytowej zależy czy otrzymasz finansowanie i na jaką kwotę. Im lepsza jest twoja zdolność kredytowa, tym wzrastają szanse na zaciągnięcie kredytu na wyższą kwotę.
Zdolność kredytowa zależy m.in. od wielkości twoich dochodów oraz analizy ich źródeł.
Banki szczególnie cenią stabilne zatrudnienie, najlepiej w ramach umowy o pracę. Ważne są miesięczne koszty utrzymania kredytobiorcy, m.in. twój czynsz czy opłaty za media. W obliczaniu zdolności kredytowej bierze się pod uwagę dochód na jedną osobę w gospodarstwie domowym oraz spłacane obecnie kredyty, wysokość zadłużenia z kart kredytowych, dostępne limity czy poręczone kredyty.
Bank stwierdza, czy z miesięcznych dochodów zostają ci jakieś nadwyżki, które mogą posłużyć do spłaty nowego kredytu. W przypadku kredytu hipotecznego, który udzielany jest na kilkadziesiąt lat i opiewa zwykle na bardzo wysokie kwoty, banki dokonują jeszcze bardziej rzetelnej analizy klienta w porównaniu z kredytem gotówkowym na mniejsze kwoty.
Decyzje kredytowe
Kredytodawca podejmujący decyzje kredytowe bierze pod uwagę ryzyko kredytowe, czyli prawdopodobieństwo niewywiązania się przez kredytobiorcę z zaciągniętych zobowiązań. Ocena ryzyka odbywa się na podstawie analizy zdolności kredytowej wnioskodawcy, która polega na oszacowaniu, jak wysoki kredyt jest w stanie spłacić potencjalny kredytobiorca.
Do pomiaru ryzyka kredytowego służy rating wewnętrzny lub ocena scoringowa dokonywana na etapie rozpatrywania wniosku o udzielenie kredytu i cyklicznie w ramach monitorowania z uwzględnieniem zmieniających się warunków zewnętrznych oraz zmian sytuacji finansowej kredytobiorców. W ten sposób bank bada, czy finansowanie klienta nie narazi go na zbyt duże ryzyko straty pieniędzy.
W przypadku osób fizycznych bank porównuje średnie dochody kredytobiorcy do jego comiesięcznych zobowiązań. Ważne znaczenie mają także cel i rodzaj kredytu, warunki kredytowania, wysokość oprocentowania, waluta, wysokość wkładu własnego czy rodzaj i liczba zabezpieczeń spłaty zobowiązania. Analizując zdolność kredytową, bank może ustalić wymagany wkład własny. Dzieje się tak w przypadku kredytów hipotecznych.
Raty kredytowe
Minimalny wkład własny, jaki powinien posiadać klient ubiegający się o kredyt na sfinansowanie zakupu nieruchomości wynosi 10 proc. wartości kredytowanej nieruchomości. Tak więc jeżeli nieruchomość, którą chcesz nabyć kosztuje 500 tys. zł, wówczas musisz posiadać środki własne na poziomie 50 tys. zł.
Banki mają w ofercie kredyty hipoteczne ze zmiennym, stałym i okresowo stałym oprocentowaniem. Te pierwsze wiążą się z największym ryzykiem, gdyż jeżeli poziom stawki referencyjnej obniża się lub rośnie, bank odpowiednio przelicza oprocentowanie kredytu. Najbezpieczniejsze są kredyty o stałym oprocentowaniu obowiązującym przez cały czas kredytowania. Zazwyczaj klient może wybrać, czy chce spłacać kredyt w systemie rat uśrednionych, tj. równych, czy w systemie rat ze stałą częścią kapitału, tj. malejących.
Instytucje finansowe nie zmieniają oprocentowanie kredytów natychmiast po decyzji RPP, ale zwykle w cyklach trzymiesięcznych. Oznacza to w praktyce, że w tym samym banku w tym samym momencie różni klienci mogą mieć różne oprocentowanie kredytów nawet przy tej samej marży kredytowej.
